Εργάτης

Εργάτης. Είναι αυτός που φτιάχνει τους δρόμους και τα σπίτια. Αυτός που δεν αποθηκεύει το κέρδος του ώστε να το επανεπενδύσει αλλά αρκείται στην επιβίωση. Εργάτης είναι αυτός που έκανε την Παρισινή κομμούνα, τον Οκτώβρη του '17, την Ισπανία του '36, το Μάη του '68 και συνεχίζει ακάθεκτος. Αυτός που ο Νταλάρας τον υμνεί και μειώνεται η αξία του και αυτός που ο Πανούσης τον βρίζει και αναδεικνύεται η αξία του. Εργάτης είναι αυτός που καλοπιάνουν οι ρουφιάνοι, αυτός που στοχοποιούν οι φασίστες και αυτός που εκμεταλλεύονται τα αφεντικά. Αυτός που σκοτώνεται για να γίνουν οι ολυμπιακοί αγώνες και το μουντιάλ. Εργάτης σημαίνει ότι το ψωμί που τρώω το έχει φτιάξει κάποιος άλλος σαν εμένα. Σημαίνει ότι βλέπω σβάστικα και αντιδρώ σαν το Φύσσα. Εργάτης δεν είναι το λεπτό καρτούν με το κράνος που παλεύει ενάντια στους παχύσαρκους με τα ψηλά καπέλα. Εργάτης είναι ο ιδρώτας που χύνεται στους χώρους εργασίας, η πάλη που δίνεται ενάντια στην καταπίεση και ο παλμός που δονεί το σύμπαν στις γενικές απεργίες. Είναι αυτός που παλεύει ενάντια στο σύστημα που κλέβει την εργασία του για να πλουτίζουν οι νόμιμοι κλέφτες. Εργάτης είναι τα ροζιασμένα και πρησμένα χέρια του ογδοντάχρονου γέρου στη γωνία του δρόμου και το βλέμμα του όταν θυμάται τη Μακρόνησο. Εργάτης δεν είναι το τσιράκι και ο επαγγελματίας απεργοσπάστης. Εργάτης είναι ο "Λένιν" στη βιβλιοθήκη και ο "Τσιτσάνης" στο παλιό πικάπ. Είναι το εξαπατημένο πασόκ μα και το συνειδητό προλεταριάτο. Εργάτης είναι αυτός που δε χρησιμοποιεί πληθυντικό ευγενείας αλλά ξέρει να σέβεται τον διπλανό του. Είναι αυτός που απεχθάνεται το κουστούμι γιατί η γραβάτα τον πνίγει, το σακάκι τον σκάει και το άσπρο πουκάμισο θα το λερώσει εύκολα. Εργάτης είναι αυτός που δεν είναι μπάτσος και αυτός που δε χτυπάει την τάξη του. Είναι αυτός που απέναντι στη λέξη έθνος βάζει τη λέξη τάξη. Εργάτης είναι ο πακιστανός στη Μανωλάδα, ο αλβανός στη οικοδομή και ο κενυάτης στα φανάρια. Εργάτης είναι αυτός που δουλεύει στο εργοστάσιο αλλά και αυτός που δουλεύει στο σχολείο και στο νοσοκομείο. Αυτός που δε ζει εις βάρος άλλων. Εργάτης είναι η Μαρία και ο Γιώργος αλλά και ο Γιώργος που αισθάνεται Μαρία ή Μαρία που αισθάνεται Γιώργος. Είναι η ιδιότητα που μόνιμα είναι ριγμένη σε σχέση με την ιδιότητα του εκμεταλλευτή της. Εργάτης είναι αυτός που μετά τη δουλειά πιάνει το κομπολόι γιατί τα χέρια του δεν έχουν συνηθίσει να είναι άπραγα. Είναι αυτός που η λέξη πίεση δεν τον παραπέμπει στο πιεσόμετρο αλλά στην εντατικοποίηση. Εργάτης είναι αυτός που δε χρειάζεται ρολόι γιατί έχει μάθει να υπολογίζει το οχτάωρο με το μυαλό του. Είναι το μισοτελειωμένο τσιγάρο στο διάλειμμα και η ελπίδα πως μια μέρα θα το τελειώνει με την ησυχία του. Εργάτης εν τέλει είναι αυτός που πάραγει όλο τον πλούτο σε αυτή την κοινωνία αλλά όχι για τον εαυτό του. Είναι αυτός που από την Αθήνα μέχρι τη Σεούλ και από τη Σεούλ μέχρι το Σάο Πάολο, πιστεύει σε μία μόνο λέξη, στην ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ.

Ο "κύριος Δήμαρχος"

Κάποιοι νομίζουν πως είμαστε ακόμη στην εποχή του Γκόρτσου, του Μαντά και του Μαυρογιαλούρου. Έχουν την αίσθηση πως το πόπολο ψάχνει απεγνωσμένα έναν αστό ηγέτη με κύρος, προκειμένου να λύσει τα άπειρα προβλήματά του. Παράγοντες των δήμων, πολιτικάντηδες τοπικής εμβέλειας με βλέψεις ανέλιξης καθώς και άνθρωποι του "διπλανού καναπέ", μπήκαν σε καθώς πρέπει κουστουμάκια και ταγεράκια με στόχο "έναν καλύτερο δήμο".

Είναι πραγματικά αστείος ο τρόπος με τον οποίο μεταλαμπαδεύεται ο παραγοντισμός του κεντροδεξιού χώρου από γενιά σε γενιά. Άνθρωποι συσπειρώνονται γύρω από ένα όνομα και αυτό είναι όλο. "Θα θα θα". Καμία πολιτική προσέγγιση των προβλημάτων της τοπικής κοινωνίας παρά μόνο τυφλή εναπόθεση των ελπίδων του κάθε δημότη είτε στον πιο συμπαθή, είτε στον πιο ρουσφετολόγο είτε στον πιο "γείτονα" υποψήφιο.

Η κλασική εικόνα του υποψήφιου δημάρχου έχει κάθε τέσσερα χρόνια τα ίδια βασικά χαρακτηριστικά. Ο δήμαρχος πρέπει πάση θυσία να είναι άνδρας. Το κύρος, η αποφασιστικότητα και το αγνό αλλά συνάμα επίμονο βλέμμα το έχει μόνο ένας άνδρας. Επίσης ένας άνδρας γύρω στα 50. Είναι επιβεβλημένο να είναι ψημένος στη ζωή έχοντας ασκήσει το επάγγελμα του γιατρού, του δικηγόρου ή του αρχιτέκτονα. Σίγουρα πρέπει να προέρχεται από πολιτική οικογένεια ή να είναι ενταγμένος στο πράσινο ή στο γαλάζιο πολιτικό κάστρο από μικρός. Τα κάστρα αυτά, βέβαια, σήμερα έχουν ξεβάψει και οι χρόνιοι υπερασπιστές τους σηκώνουν την παντιέρα της "ανεξάρτητης κίνησης", αλλά ίδιον του σωστού πολιτικού ανδρός είναι η ικανότητά του να ελίσσεται ανάλογα με τας συνθήκας. Άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι ο υποψήφιος δήμαρχος πρέπει να τραβήξει μια λαοφιλή φωτογραφία που να εμπνέει εμπιστοσύνη. Ένα καλοπροαίρετο χαμόγελο, ένα καλό χτένισμα, ένα καλό ζευγάρι γυαλιά μυωπίας και ένας καλός φωτογράφος να εξαφανίσει τις όποιες ατέλειες του προσώπου, είναι αυτά που αρκούν για να πείσουν τον κόσμο για τις αγνές προθέσεις του και την εργατικότητά του. Σε κάθε περίπτωση ο υποψήφιος δήμαρχος πρέπει να τα έχει καλά με τη νέα γενιά και τα ΚΑΠΗ. Στην πρώτη τάζοντας το χτίσιμο γηπέδων, τη δημιουργία στούντιο ηχογράφησης και τη διάθεση δημοτικών χώρων για πάρτι και στα δεύτερα υποσχόμενος εκδρομές και απαγόρευση των πάρτι. Επιπρόσθετα, αυτό που πρέπει να προσδιορίζει έναν υποψήφιο δήμαρχο αυτής της κοπής δεν είναι άλλο από το σύνθημά του. Το συγκεκριμένο λόγο του που θα αγγίξει τον κάθε νοικοκυραίο και θα εστιάζει στα προβλήματα. Φράσεις όπως "όραμα για την πόλη", "προοπτική για το δήμο", "ανάσα για την τοπική κοινωνία", "οξυγόνο στην τοπική δύσπνοια" κλπ είναι τσιτάτα που αδιαμφισβήτητα πιάνουν. Άλλο βασικό χαρακτηριστικό που απαιτείται να έχει ο σωτήρας του εκάστοτε δήμου είναι το να μην είναι ομοφυλόφιλος ή εργένης, αλλά οπωσδήποτε παντρεμένος με θρησκευτικό γάμο και να έχει τουλάχιστον δύο παιδιά. Η κεφαλή του δήμου δεν μπορεί να είναι ξεχάρβαλη. Πρέπει να προωθεί τα ορθά πρότυπα και να επικροτεί τις ηθικά και κοινωνικά αρμόζουσες συμπεριφορές που δεν προσεγγίζουν ποικιλοτρόπως τον τοιουτισμό ή την πάσης φύσεως κομμουνιστική αντίληψη για τη ζωή. Αυτό, όμως, που αναμφισβήτητα πρέπει να υποδηλώνει την αξία του εν δυνάμει δημάρχου είναι η σιγουριά της νίκης και το πρεστίζ του. Στα σουαρέ σε διάφορα σπίτια ο υποψήφιος πρέπει να είναι αλλαζονικός αλλά ταυτόχρονα και Βασιλάκης Καϊλας. Πρέπει να αποκτήσει τον τίτλο του "καλού παιδιού" που όμως ξέρει και μπορεί να τα βάλει με τη διαπλοκή. Χωρίς αμφιβολία ο δήμαρχος καλείται να μη δείχνει ανασφαλής και να μην έχει υψοφοβία. Το μεγάλο βράδυ της νίκης είναι νόμος το να βγει σε κάποιο μπαλκόνι και να σηκώσει στα χέρια το μικρό του γιο στέλνοντας υποσυνείδητο μήνυμα πως "δε θα γλιτώσετε ποτέ από το όνομά μου γιατί ακολουθούν απόγονοι". Τέλος ακόμη και αν το ΠΑΣΟΚ ψυχορραγεί, πρέπει ο ίδιος να μην απαλλαγεί ποτέ από τη νοοτροπία που το κομματικό αυτό "τέρας του σοσιαλισμού" δίδασκε με αριστερή φρασεολογία και δεξιά συνείδηση επί δεκαετίες.

Εκατοντάδες τέτοιες γραφικές φιγούρες, όπως το προαναφερθέν πρότυπο του σωστού δημάρχου, έχουν γεμίσει τους τοίχους στις γειτονιές, τις σελίδες στις τοπικές εφημερίδες και τα διαφημιστικά φυλλάδια που τρυπώνουν κάτω από τις πόρτες των σπιτιών. Πρόκειται για μια καθαρή εισβολή της πιο κακόγουστης πολιτικής πρακτικής και αισθητικής στην ζωή μας. Μια νοοτροπία που καλλιεργούσε επί χρόνια την παράλογη λογική της ανάθεσης, τον ωχαδερφισμό και την καναπεδοποίηση μιας μεγάλης μερίδας του κόσμου. Όταν η εξαπάτηση γίνεται επάγγελμα και η κοροϊδία πολιτική καριέρα, το συντριβάνι στην πλατεία, οι λάμπες στους δρόμους και οι δημοτικές επιχειρήσεις θα λειτουργούν μόνο τους τρεις μήνες της προεκλογικής περιόδου. Έτσι για τη φιγούρα και την επιβράβευση του προηγούμενου τετράχρονου αράγματος στην καρέκλα του τοπικού άρχοντος. Μόνο που πια οι καιροί άλλαξαν. Πλέον το σιντριβάνι, η λάμπα και η δημοτική επιχείρηση δεν πείθουν. Άνθρωποι μένουν χωρίς φαγητό, ρεύμα ή νερό. Οι επιπτώσεις της πιο βάρβαρης νεοφιλελεύθερης επίθεσης αποτυπώνονται στη φτώχεια, την ανέχεια και τα προβλήματα του απλού κόσμου. Ενός κόσμου που κάποτε πίστεψε στον κάποιο "κύριο δήμαρχο" και τώρα πληρώνει τα χρέη που ο τελευταίος μαζί με τον πολιτικό του φορέα και τους "σπόνσορές" του δημιουργούσε επί χρόνια.

Ο "κύριος δήμαρχος" έχει πεθάνει. Αυτοί που κυκλοφορούν είναι το φάντασμά του που πλέον δεν προκαλεί θαυμασμό αλλά αποστροφή και αηδία. Όσοι ψάχνουν ακόμη τον "κύριο δήμαρχο" μπορούν να πάνε να χωθούν στο πολιτικό του νεκροταφείο και να αναλάβουν το όποιο κόστος για τη συνειδητή αυτοκτονία τους. Όσοι όμως θέλουν μια άλλη κοινωνία οφείλουν να απαλλαγούν από τις αυταπάτες του παρελθόντος και να πάψουν να ζητούν τους σωτήρες. Οφείλουν να ενταχθούν σε ένα μαζικό κίνημα, εν προκειμένω, ένα αυτοδιοικητικό πολιτικό κίνημα ανατροπής σε τοπικό επίπεδο. Σε ένα κίνημα που την ανατροπή δε θα την κάνουν "κυρίες και κύριοι" αλλά "συντρόφισσες και σύντροφοι". Σε ένα κίνημα που ο στόχος του δε θα είναι το όραμα για το συντριβάνι αλλά η πάλη για τις ανάγκες του κόσμου.

Φαύλος κύκλος

Το ψυγείο και το συναίσθημά του
είναι άδεια.

Είπε να ετοιμαστεί αναλόγως μπας και τα γεμίσει.

Ντύθηκε με την ακριβή φτήνια του,
κουβάλησε τη βολική αυταπάτη του,
επωμίστηκε το πατριωτικό καθήκον του
και ξεκίνησε.

Βγαίνοντας απ΄την πόρτα
βρήκε τον εαυτό του να τον περιμένει
καθιστός στην άνετη πολυθρόνα.

Ένιωσε λίγο άσχημα.

Ξανακοιμήθηκε.

Ραγισμένο ποτήρι

ποτήρι
στη μέση του τραπεζιού
ραγισμένο
με θρυμματισμένες άκρες

γύρω του χείλη
θέλουν να σμίξουν
μαζί του
αλλά διστάζουν

τα θελκτικά
φοβούνται
ότι το έντονο κόκκινο
θα ξεβάψει στη γυάλινη ρωγμή

τα γέρικα
και αφυδατωμένα
έχουν ξεχάσει
να διψάσουν

τα κραγιοναρισμένα
εξαρτούν
τη διακινδύνευση
από το περιεχόμενο του ποτηριού

τα φοβικά
δεν πίνουν
χωρίς
καλαμάκι

μόνο τα ματωμένα
ήπιαν χωρίς δισταγμό.
έχουν μάθει
και από πληγές
και από αίμα

"κολάσιμος" ερωτισμός

Ζεις
Στην παράνομη σαρκική επαφή

Στο άθρησκο άγγιγμα του ομόφυλου βλέμματος
Ανθίζεις

Φοβάσαι
Το φοβικό κρεσέντο του αυτάρεσκου μουστακιού

Τα χαμόγελα της πρωτόγονης σεξουαλικής περηφάνιας
Ανέχεσαι

Κρύβεσαι
Σε πληρωμένα στερεότυπα ή σε ξεπουλημένα κορμιά

Στα συκοφαντημένα κελιά της προσδιοριζόμενης ανωμαλίας
Κλειδώνεσαι

Πληγώνεσαι
Από την ορθότητα της κανονικότητας

Από τον πρότερο καθορισμό του ηθικά σωστού
Στιγματίζεσαι

Ακούς
Την τριβή χαρτονομισμάτων στις τσέπες διάσημων ομοίων σου

Τη διαπόμπευση μιας πραγματικότητας όμοιας με τη δική σου
Αισθάνεσαι

Θυμώνεις
Ο ερωτισμός σου πουλιέται στις αγορές του κανιβαλισμού, σαν κλισέ φιγούρα, σαν αστείο

Όμοιος σου είναι αυτός που λατρεύει την αγάπη ανεξαρτήτως προσδιορισμού, όχι άλλος
Συμπεραίνεις

Σκέφτεσαι
Τα μάτια κοιτούν με τον ίδιο τρόπο το φως και το σκοτάδι

Όχι όμως τον έρωτα
Καταλήγεις.

Η θεωρία του σοσιαλφασισμού, η απομόνωση και η ήττα

Μία από τις μελανότερες σελίδες στην ιστορία του εργατικού κινήματος και της εργατικής τάξης γενικότερα, γράφτηκε στη Γερμανία στις αρχές της δεκαετίας του ’30. Η νίκη της πιο αντιδραστικής και βάρβαρης μορφής του φασισμού στη Γερμανία, όπως εκφραζόταν από τους ναζί, και μάλιστα χωρίς κάποια ουσιαστική αντίδραση από την εργατική τάξη, σίγουρα δημιουργεί προβληματισμούς σχετικά με το πως έγινε δυνατή μια τέτοια καταστροφή και τι συμπεράσματα μπορούμε να εξάγουμε για το σήμερα.

Αξίζει σε πρώτο στάδιο να εξετάσουμε το κοινωνικό πλαίσιο της Γερμανίας στις αρχές της δεκαετίας του ’30 και το τι πολιτικές επιλογές υπήρχαν για την εργατική τάξη. Η Γερμανία ήταν μια ανεπτυγμένη χώρα και πιθανώς περιελάμβανε τον πιο ανεπτυγμένο βιομηχανικό καπιταλισμό των ημερών της. Οι βιομηχανικοί εργάτες αποτελούσαν το 30% του πληθυσμού ενώ μαζί με τους εργάτες γης έφταναν το μισό πληθυσμό της Γερμανίας. Ένα άλλο 20% αποτελούσε τη νέα μεσαία τάξη και το εναπομείναν 30% συγκροτούνταν από τις παλιές τάξεις. Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό πως η εργατική τάξη στη Γερμανία είχε τις δυνατότητες να τσακίσει τόσο το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα εκμετάλλευσης, όσο και τους φασίστες.

Το μεγαλύτερο κομμάτι της υποστήριζε το ρεφορμιστικό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα SPD και οργανωνόταν στο προσκείμενο σε αυτό συνδικάτο ADGB. Παρότι το SPD είχε μια τεράστια εργατική βάση, στην πραγματικότητα δεν είχε κάποιο αντικαπιταλιστικό πρόταγμα και ήταν στρατευμένο στη διατήρηση της αστικής δημοκρατίας. Με το ξέσπασμα της κρίσης στα τέλη της δεκαετίας του ’20, το SPD, παρά τις βαθιές ρίζες του στα συνδικάτα, δε δίστασε να στραφεί ενάντια στους ίδιους τους υποστηρικτές του συμφωνώντας σε μια σειρά καταστροφικά μέτρα για τους εργαζόμενους. Το δημιούργημά του, η δημοκρατία της Βαϊμάρης, αποτέλεσε ένα από τα τελειότερα παραδείγματα ταξικής συνεργασίας που έχουν υπάρξει. Παρ’όλα αυτά, η θέση του SPD θα γινόταν ακόμη πιο δυσμενής μεταξύ του 1929-1932, όταν η κρίση οδήγησε στην πτώση της βιομηχανικής παραγωγής κατά 42% και στην εμφάνιση έξι εκατομμυρίων ανέργων σε έναν εργατικό πληθυσμό είκοσι εκατομμυρίων.

Στο έδαφος αυτής της κατάστασης αναπτύχθηκε ταχύτατα ο ναζισμός με μια έκρηξη των ποσοστών του από 2,6% το 1928 σε 37,4% το 1932. Το ναζιστικό κόμμα πάτησε στην αγανάκτηση των μεσαίων στρωμάτων και των εργατών. Τα τάγματα εφόδου από μια απομονωμένη χούφτα τραμπούκων έφτασε να απαρτίζεται από 400.000 ένστολους φονιάδες, ενώ σχεδόν το σύνολο της μεσαίας τάξης εγκατέλειψε τα παραδοσιακά αντιδραστικά κόμματα και εντάχθηκε στο ναζιστικό κόμμα, το οποίο αποτελούσε μια σταθερή απειλή για το εργατικό κίνημα. Σε αυτές τις συνθήκες είναι προφανές ότι η εργατική τάξη θα έπρεπε να προτάξει ένα σχέδιο επιθετικής ενότητας ενάντια στους ναζιστές με πρωτοβουλία του πιο επαναστατικού κομματιού της, του KPD (ΚΚΓ). Το KPD, όμως, δεν προχώρησε ποτέ σε μια τέτοια κίνηση. Ήταν μέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Κομιντέρν) και από το 1923 και έπειτα, υπαγόταν όλο και περισσότερο στον άμεσο έλεγχο της και στις πολιτικές που προωθούσε ο Στάλιν και οι υποστηρικτές του. Η γραμμή της Κομιντέρν εκείνη την περίοδο ανέπτυσσε τη θεωρία του «σοσιαλφασισμού», σύμφωνα με την οποία, δεν υπήρχαν περιθώρια συνεργασίας με την εργατική βάση της σοσιαλδημοκρατίας απέναντι στο φασισμό καθώς προβαλλόταν το επιχείρημα ότι το SPD και το ναζιστικό κόμμα εξυπηρετούσαν το ίδιο σύστημα. Έτσι, λοιπόν, το KPD, υιοθετώντας την ίδια ρητορική απέναντι σε όλους τους πολιτικούς χώρους, βρέθηκε απομονωμένο και μικρό για να αντιμετωπίσει τόσο το καπιταλιστικό σύστημα όσο και τους φασίστες.

Ο λόγος που το KPD υιοθέτησε αυτή την αριστερίστικη και αυτοκτονική πολιτική για το ίδιο και την τάξη που εκπροσωπούσε, βρισκόταν στην περίφημη θεωρία του «σοσιαλφασισμού» που προωθούσε εκείνη την εποχή η Κομιντέρν υπό τις εντολές του Στάλιν. Η θεωρία αυτή υποστήριζε ότι σε περίοδο κρίσης, το αστικό κράτος μετατρέπεται σε όργανο φασιστικής κυριαρχίας και κατ’ αυτόν τον τρόπο σε χώρες με ισχυρές σοσιαλδημοκρατικές οργανώσεις, η φασιστική δικτατορία είναι οργανωμένη μέσα από τα ίδια τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα. Αυτή η μορφή φασισμού είναι πολύ πιο επικίνδυνη από το χιτλερικό είδος, έλεγε η Κομιντέρν, επειδή το πλεονέκτημα που έχουν οι «σοσιαλφασίστες» στις μάζες, τους επιτρέπει να σταματούν την αντεπίθεση των μαζών στη φασιστική δικτατορία που ήδη υπάρχει. Η αστεία (εξετάζοντας τα μελλοντικά γεγονότα) αυτή θεωρία ουσιαστικά ταύτιζε το φασισμό με την αστική δημοκρατία και ο ενιαιομετωπικός αγώνας ενάντια και στους δύο, θα μπορούσε να προχωρήσει μόνο με βάση αυτή την παραδοχή. Οι σοσιαλδημοκράτες εργάτες, δηλαδή, έπρεπε να παραδεχτούν ότι οι ηγέτες τους ήταν το ίδιο με τους ναζί, προκειμένου να πολεμήσουν τους φασίστες μαζί με το KPD. Πρόκειται για μια σκέτη παράνοια που με βεβαιότητα θα οδηγούσε στην ήττα της εργατικής τάξης όπως και έγινε.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που αναδεικνύουν την ανεδαφικότητα της θεωρίας του σοσιαλφασισμού και της στρέβλωσης της ενιαιομετωπικής λογικής που ακολούθησε το KPD. Σε ένα πρώτο επίπεδο, αξίζει να τονισθεί ότι η σοσιαλδημοκρατία της δεκαετίας του ’30, δεν είχε καμία σχέση με τη σοσιαλδημοκρατία όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, ή έστω πριν κάποια χρόνια (πχ ΠΑΣΟΚ). Η σοσιαλδημοκρατία της περιόδου εκείνης ήταν πολύ πιο ριζοσπαστική απ’ότι σήμερα, με δυναμική παρουσία στα συνδικάτα και ισχυρούς δεσμούς με την εργατική τάξη ως τέτοια. Παρά τις προδοσίες και τα πισωγυρίσματα του, οι εργάτες που ανήκαν στο SPD έδιναν μεγάλους εργατικούς αγώνες και με την κατάλληλη επαφή και ζύμωση με τους κομμουνιστές θα μπορούσαν να είχαν τσακίσει τη ναζιστική απειλή πριν προλάβει το φίδι να βγει από το αυγό του. Δυστυχώς, όμως, η γραμμή της Κομιντέρν οδήγησε την εργατική τάξη της Γερμανίας στη διάσπαση, στην αδράνεια και στην ήττα. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, η αντίφαση της θεωρίας του σοσιαλφασισμού αναδεικνύεται από το ότι, παρά το γεγονός ότι οι ρεφορμιστικές πολιτικές των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων άνοιξαν το δρόμο για το φασισμό, οι ίδιες οι σοσιαλδημοκρατικές οργανώσεις επρόκειτο να διαλυθούν από την άνοδο του φασισμού στην εξουσία. Αυτό αναδεικνύει τη δυνατότητα αλλά και τη σημασία που θα είχε ο εξαναγκασμός της ηγεσίας της σοσιαλδημοκρατίας για ενιαίο μέτωπο κόντρα στους φασίστες υπό την πίεση της επαναστατικής πρωτοπορίας του KPD. Τέλος, σε τρίτο επίπεδο, οι επαναστάτες αντιλαμβάνονται το ενιαίο μέτωπο ως μια μέθοδο κινητοποίησης των εργατών «από τα κάτω». Κανένας αληθινός κομμουνιστής δεν ενδιαφέρεται για τον ηθικό ή πολιτικό «προσηλυτισμό» των λίγων σοσιαλδημοκρατών ηγετών. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η κίνηση των μαζών σε επαναστατική κατεύθυνση και αυτό επιτυγχάνεται μέσα από το ενιαίο μέτωπο, που θα βασίζεται στην πραγματική πολιτική ζύμωση με τη βάση της σοσιαλδημοκρατίας αντιμετωπίζοντάς την ως τμήμα της εργατικής τάξης και όχι ταυτίζοντάς τη με τον φασισμό. Γιατί τότε ένα μεγάλο κομμάτι της εργατικής τάξης αντιδραστικά θα γυρίσει την πλάτη στην επαναστατική προοπτική. Ο Τρότσκι πολύ πετυχημένα τόνιζε ότι «όποιο κόμμα αντιπαραθέτει μηχανιστικά τον εαυτό του, στην ανάγκη της εργατικής τάξης για ενότητα στη δράση, θα κερδίσει δίχως άλλο την περιφρόνηση των εργατών» και είχε απολύτως δίκιο. Τα μετέπειτα γεγονότα με μια τραγική ειρωνεία τον δικαίωσαν.

Το αποτέλεσμα της πολιτικής του KPD υπό την καθοδήγηση της Κομιντέρν και του Στάλιν ήταν οδυνηρά και καταστροφικά για το προλεταριάτο. Ο Χίτλερ μετά τη νίκη του διέλυσε πρώτα το KPD, έπειτα την ADGB και τέλος το SPD. Πρόκειται για ένα ολοκληρωτικό τσάκισμα της εργατικής τάξης και κάθε δυνατότητάς της στη διεκδίκηση. Αμέσως μετά την ήττα στη Γερμανία η Κομιντέρν δήλωνε : «Η ηρεμία που διαδέχθηκε το θρίαμβο του φασισμού είναι μόνο ένα μεταβατικό φαινόμενο .... η εγκαθίδρυση της ανοιχτά φασιστικής δικτατορίας.... αυξάνει τους ρυθμούς προέλασης προς την προλεταριακή επανάσταση». Είναι ιδιαίτερα αστείο το γεγονός ότι η σταλινική Κομιντέρν θεωρούσε πως η καταστροφή των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των πολιτικών κομμάτων και των τεράστιων κατακτήσεων των εργαζομένων μετά από εκατοντάδες χρόνια εργατικών αγώνων, ήταν μια «απελευθέρωση» που θα άνοιγε το δρόμο για τη σοσιαλιστική επανάσταση. Δυστυχώς πλέον ήταν πολύ αργά. Η εργατική τάξη είχε τη δυνατότητα να αντεπιτεθεί ως ενιαίο σύνολο απέναντι στο φασισμό και δεν το έκανε. Τραγική συνέπεια ήταν η συντριβή της και η άνοδος του Χίτλερ στην εξουσία.

παράξενη μέρα

ανακύκλωση διαλόγων καθημερινότητας
απειλεί το εξεγερσιακό σκουπίδι

η επαναστατημένη άνοιξη
σκλαβώνεται στην υποχρέωση

και η κατσαρόλα σιγοβράζει
και η τηλεόραση παίζει το ίδιο κανάλι

αυτό που δείχνει σκοτωμούς κάπου μακριά
και τους δικαιολογεί

μάλλον η δύναμη της αυταπάτης
περιορίζεται στο ακίνητο, το στατικό

κάποιος έγδαρε το χέρι του
για να δει αν βγάζει ακόμη αίμα

στην άκρη του πεζοδρομίου
στέκουν μπάτσοι και πρεζέμποροι με τον ίδιο σκοπό

νόμιμο και παράνομο χαστούκι
στο αριστερό μάγουλο

η φυλλάδα στο περίπτερο δίνει δώρο cd
και κουπόνια για το σούπερ μάρκετ.

ξέχασε να φορτίσει και το κινητό
και θα τον ψάχνουν οι ενοχές του

μπήκε στο σύστημα για να το γκρεμίσει από μέσα
και τελικά προτίμησε το ρετιρέ του

και ας έβριζε τους μπουρζουάδες
και τα βρώμικα φράγκα

κάποιοι καθάρισαν για πάντα
ρουφώντας τη βρώμα του χαρτονομίσματος με μανία

μόνο που μετά την εισπνοή ακολουθεί η εκπνοή
και η βρωμιά σκορπίζεται

στα κτίρια, στο ύφος των γραφειοκρατών
και στις βιβλιοθήκες των μικροαστών.

σάπια πόλη, σάπιες ιδέες
κι όμως ακόμη μερικοί μιλούν για επανάσταση

η ταμπέλα έγραφε "στοπ"
κάποιος, λένε, το παραβίασε και δε σκοτώθηκε