Άνθρωποι και ανθρωπάκια

Δεν είμαστε όλοι στο ίδιο καζάνι. Κάποιοι όντως βράζουμε στο ζουμί μας. Κάποιοι άλλοι κρατούν με χαρά την κουτάλα του Μάγειρα. Δυστυχώς, σε περιόδους κρίσης του καπιταλισμού εκτός από τις δύο αντιπαρατιθέμενες τάξεις, συγκρούεται και ο άνθρωπος με το ανθρωπάκι. Τη λέξη «ανθρωπάκι» χρησιμοποιούσαν ανέκαθεν οι πάσης φύσεως ισχυροί προκειμένου να αποδώσουν μια υποτιμημένη ιδιότητα στους «άτυχους». Σε αυτούς που δε γεννήθηκαν δηλαδή σε οικογένεια με βίλλα, δεκάδες ακίνητα, αμάξια και άπειρα φράγκα. Επειδή όμως, οι καιροί αλλάζουν και το χρήμα παραφούσκωσε τις τσέπες κάποιων πλούσιων πατριωτών, το «ανθρωπάκι» πείνασε, αναρωτήθηκε και αγρίεψε. Με λίγα λόγια έπαψε να ζει για να υπηρετεί το αφεντικό του και αποφάσισε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Κατέβηκε στο δρόμο, απήργησε, άλλαξε κόμμα, ύψωσε τη γροθιά του. Είναι η περίφημη φάση που η τάξη των συγκεκριμένων ανθρωπακίων παύει να είναι τάξη για τα κέρδη του εργοδότη, και συγκροτείται σε τάξη για τον εαυτό της. Σε αυτή την ιδιαίτερα όμορφη φάση κοινωνικής χειραφέτησης και ταξικής αντεπίθεσης, νομίζω πως το υποκοριστικό «-άκι», παύει να υπάρχει γιατί δεν έχει λόγο ύπαρξης. Γιατί οι εργαζόμενοι και όλη η κοινωνία των φτωχών σκίζει τις επιταγές με τα υπέρογκα ποσά των από πάνω που αναλογούν σε εκατομμύρια –άκια. Γιατί το ανθρωπάκι, γίνεται άνθρωπος που παλεύει για τις ανάγκες τις δικές του και των γύρω του. Γιατί η συλλογικότητα νικάει την ατομικότητα, και η αξιοπρέπεια τη γεμάτη τσέπη. Δυστυχώς, σε αυτό το σταυροδρόμι, οι ενδιάμεσοι καλούνται να επιλέξουν αν θα στρίψουν αριστερά ή δεξιά. Αυτοί που χρόνια έβραζαν στο καζάνι αλλά σε χαμηλή φωτιά χωρίς να νιώθουν το τσουρούφλισμα, πρέπει να αποφασίσουν τώρα που δυνάμωσε η φωτιά, αν θα επιλέξουν τη σαδομαζοχιστική οδό της φιλήσυχης και συνετής αυτοκτονίας τους, ή αν θα βγουν απ’ το καζάνι για να πνίξουν το μάγειρα. Αν θα συνεχίσουν να είναι φτηνά ανθρωπάκια, ή αν θα γίνουν άνθρωποι για την τάξη τους. Ο καθένας, λοιπόν, αναμετράται με το μπόι του. Αν η μονάδα μέτρησης είναι το χρήμα και η ευκολία τότε το μεγάλο ΝΑΙ στο μάγειρα είναι δεδομένο. Αν είναι η ανάγκη, το πάθος και η συνείδηση τότε το ΟΧΙ από μια απλή αλλά αμφίσημη λέξη, συγκεκριμενοποιείται και αρχίζει να χαλάει τη συνταγή τους. Το ΟΧΙ στο δυνάμωμα της φωτιάς, γίνεται όχι στη φωτιά, στο μάγειρα και στο μαγαζί του. Η προηγούμενη βδομάδα είχε τέτοια χαρακτηριστικά. Όποιος κάνει ότι δεν το βλέπει και το αγνοεί συνειδητά είναι ανθρωπάκι. Εν μέσω καθημερινής 24ωρης τρομοκρατίας από τα ΜΜΕ, απειλών των αφεντικών για μη πληρωμές, νεκρανάστασης ξοφλημένων αστών πολιτικών και τοποθετήσεων σύσσωμου του lifestyleισμού υπέρ του ΝΑΙ, ο κόσμος της εργασίας και η νεολαία, τους έριξαν μια γενναία κλωτσιά στο στομάχι. Σε αυτούς και στην πανάθλια χύτρα τους. Ακτιβισμοί, πορείες, συγκεντρώσεις, αφισοκολλήσεις, συνελεύσεις, παρεμβάσεις σε εργατικούς χώρους, δομές αλληλεγγύης και πολιτιστικά δρώμενα συναποτέλεσαν το μόνο όπλο που έχουν οι από κάτω, τη συλλογική οργάνωση και αντεπίθεσή τους. Αυτή τη δύναμη είναι πολύ μικροί για να την ανατρέψουν μια δράκα αστείων ευρωπαίων τεχνοκρατών, κάποιοι ξένοι και έλληνες κεφαλαιοκράτες, κάποιοι διαφημισμένοι σαν το Ρουβά και τον Αρναούτογλου, κάτι φιλόσοφοι του κώλου σαν το Ράμφο και κάτι καραγκιόζηδες σαν τον Ψαριανό, τον Τατσόπουλο και τη Σώτη Τριανταφύλλου. Αυτή τη δύναμη την ξέρουν από παλιά και τη φοβούνται. Μόνο που τα ζάναξ, τα ταβόρ και τα λεξοτανίλ τους, δε φτάνουν για να μας μαστουρώσουν. Όσο κι αν τα ανθρωπάκια τους συνεχίζουν να τα πασάρουν δωρεάν. Άλλωστε όπως έλεγε και η Κ.Γώγου «Όποιος δεν έχει τίποτα μονάχα αυτός ξέρει το τίποτα. Καμιά κουβέντα από κανέναν άλλο.».

Ήρθε η ώρα ο καθένας να διαλέξει, αν θα είναι με το Πέραμα, το Κερατσίνι, το Λαύριο, το Περιστέρι, το Μαδούρο, τον Μπαντιού, τον Τσόμσκι, τον Κάστρο, το ρεμπέτικο, το σωματείο, το πανό, την αλληλεγγύη και τις υψωμένες γροθιές, ή αν θα είναι απλώς ανθρωπάκι.

Δυστυχώς, όποιος επιλέγει το δεύτερο, είναι πολύ λίγος, μικρός και χέστης.

Η κοινωνία δεν είναι διχασμένη, είναι ταξικά διαιρεμένη

Σε κάθε στιγμή κορύφωσης της ταξικής αντιπαράθεσης, είναι κλασικό φαινόμενο να εμφανίζονται οι μεσοβέζοι, οι ενωτικοί, οι μη διχαστικοί… Για ποιον ακριβώς όμως διχασμό μιλάμε;

-Από τη μια μεριά είναι οι φτωχοί, οι άνεργοι, οι άνθρωποι της δουλειάς και της αξιοπρέπειας. Αυτοί που κουράστηκαν να πληρώνουν τα σπασμένα των τραπεζών. Αυτοί που κουράστηκαν να τρώνε σανό μπροστά από μια οθόνη. Αυτοί που γνωρίζουν τι πάει να πει ιδρώτας και δάκρυ. Αυτοί που είχαν ένα παππού να τους διηγείται μάχες και να τους τραγουδάει αντάρτικα. Αυτοί που δε βάζουν το χρήμα πάνω απ’την ζωή τους. Αυτοί που σέβονται την τάξη τους και τους αγώνες της. Αυτοί που έχουν κάλλους στα χέρια από την πολλή δουλειά και όχι κάλλους στο μυαλό από τη ματαιόδοξη μικροαστίλα .Αυτοί που ξέρουν τι σημαίνει "καταστολή", "προσαγωγή", "μαλόξ" και τα σχετικά. Αυτοί που γνωρίζουν ότι ένα κομμάτι ψωμί και ένα ποτήρι κρασί κερδίζονται με αγώνες, όχι με παρακάλια και γλειψίματα. Αυτοί που τσακίζουν τους φασίστες, που τολμούν να απεργούν και που τους αρέσει να χαμογελούν. Αυτοί που δεν περιμένουν θείες λύσεις και ψεύτικες συμφωνίες. Αυτοί που παίρνουν τη ζωή τους στα χέρια τους και δε δίνουν λογαριασμό παρά μόνο στην ταξική τους συνείδηση. Αυτοί που δεν είναι ίδιοι μεταξύ τους αλλά είναι ίδιοι απέναντι στους απέναντι. Αυτοί που μεγάλωσαν με αριστερές εφημερίδες, με αντισυμβατικούς ποιητές και με ατόφια ρεμπέτικα. Αυτοί που προτάσσουν το συλλογικό, έναντι του ατομικού, αυτοί που δεν κοιτούν την πάρτη τους και την τσεπούλα τους. Αυτοί που κάποτε ήταν κομμουνάριοι, μπολσεβίκοι, ισπανοί επαναστάτες, ελασίτες και φοιτητοαλήτες του ’68 και του ’73. Αυτοί που έχουν μάθει να ζουν και όχι απλώς να επιβιώνουν. Αυτοί που τότε, τώρα και πάντα ξέρουν να λένε τα μεγάλα ΟΧΙ.

-Από την άλλη μεριά είναι αυτοί που μένουνε Ευρώπη και συγκεκριμένα ΕΕ-ΔΝΤ γωνία.

Δε διακρίνω, λοιπόν, διχασμό εντός ενός ενιαίου κοινωνικού υποκειμένου, αλλά χαοτική διαφορά ανάμεσα σε δύο διαφορετικά ταξικά στρατόπεδα με αντίπαλα συμφέροντα. Οι μεσοβέζοι, οι ενωτικοί και οι μη διχαστικοί τύποι, λοιπόν, δε διαπράττουν φιλανθρωπικό έργο με το να προσπαθούν να μας ενώσουν, αλλά επιχειρούν να γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα στο θύμα και στο θύτη. Και αυτό είναι έγκλημα.

Λερωμένο πατάκι

Μυρίζει προσφυγιά και αίμα το καθαρό σου πατάκι. Κάποιος έφτασε στην πόρτα σου. Πνιγόταν μα δεν του άνοιξες. Τον άφησες να πεθαίνει αργά και βασανιστικά. Κουβαλούσε λίγη αλμύρα, λίγο αίμα και λίγη ελπίδα μαζί με το πτώμα του. Δεν πειράζει, "τα πάντα καθαρίζονται" σκέφτηκες. Η αλμύρα με περισσότερη ζάχαρη στον καφέ, το αίμα με ταινίες πολέμου στον καναπέ και η ελπίδα με περισσότερη κατήφεια. Το πατάκι καθαριστήριο.

Τον άκουγες όλο το βράδυ είναι η αλήθεια. Τσαλαβουτούσε στην εξώπορτά της πολυκατοικίας. Σου ζητούσε τουλάχιστον να κρατήσεις το παιδί του. Στην αρχή φώναζε ακατάληπτα στην κυματώδη πιλοτή δίπλα από τα αυτοκίνητα στο πάρκινγκ. Βγήκες στο μπαλκόνι να δεις τι συμβαίνει αλλά προτίμησες να ποτίσεις τα λουλούδια και να ξαναμπείς μέσα. Όμως δεν το έβαλε κάτω, ήταν θέμα επιβίωσης άλλωστε. Έμαθε αγγλικά πάνω στη βάρκα στην είσοδο της πολυκατοικίας. Όχι πολλά, μόνο τα βασικά για να σου μιλήσει, να ζητήσει βοήθεια όταν του ανοίξεις την πόρτα. Έκανε κουπί μέχρι το ασανσέρ και προσευχόταν να καταφέρει να μπει μέσα. Μάταια, το είχε προλάβει η κυρία του τρίτου που κάθε Τρίτη βράδυ πηγαίνει σινεμά. Τα φώτα έσβησαν. Με το ένα χέρι στο κουπί και με το άλλο στο παιδί δεν μπορούσε να πατήσει το διακόπτη. Συνέχισε προς τη σκάλα μες στο σκοτάδι ενώ η βάρκα του έμπαζε νερά. Πάση θυσία έπρεπε να μην καταλήξει στο υπόγειο. Τα νερά θα τον έπνιγαν. Κι όμως, αλλιώς φανταζόταν τα νερά στην άνυδρη και ξερή χώρα του. Είχε μαζέψει πάνω του πολύ άμμο και σκόνη, από το κυνήγι δικτατόρων και ιμπεριαλιστών. Δεν ήθελε να τα πλύνει με το νερό του πνιγμού του. Ο στόχος του τώρα ήταν η σκάλα. Έπρεπε οπωσδήποτε να κρατηθεί από την κουπαστή της που οδηγούσε στον πρώτο όροφο. Έριξε ένα σάλτο, τσαλαπάτησε πάνω σε ένα διαφημιστικό πιτσαρίας και δυο τρεις φακέλους κοινοχρήστων που επέπλεαν και πιάστηκε από το κάγκελό της. Άρχισε να σκαρφαλώνει, ενώ νερά έπεφταν στο κεφάλι του από τους πάνω ορόφους. Φτάνοντας με πολύ κόπο στον πρώτο όροφο απογοητεύτηκε. Το ένα διαμέρισμα είχε στην πόρτα την επιγραφή: "απαγορεύεται η είσοδος σε πλασιέ και ξένους", ενώ στο απέναντι αναβόσβηνε το φωτάκι του συναγερμού. Και οι δύο επιλογές ήταν πολύ κακές. Θα χαραμιζόταν όλη η προσπάθεια. Αποφάσισε, λοιπόν, παρά την εξουθένωση να έρθει σε σένα. Ίσως του πρόσφερες λίγο από το ζεστό σου φαϊ και μια κουβέρτα. Προσωρινά μόνο, μέχρι να βρει μια δουλειά, να ζήσει αξιοπρεπώς και να στα ξεπληρώσει. Πήρε, λοιπόν, το ρίσκο. Έσφιξε ακόμη περισσότερο το παιδί του στην αγκαλιά του και συνέχισε να κάνει μονόζυγο με το ένα χέρι στο κάγκελο της σκάλας, μέχρι να φτάσει στον όροφό σου. Υγρός, κουρασμένος και ταπεινωμένος. Άκουγες το λυγμό του κάθε φορά που έκανε το σάλτο καθώς και το τρανταχτό κουδούνισμα της κούφιας μεταλλικής κουπαστής. Μετά από καμιά ώρα έφτασε. Σύρθηκε στα απόνερα της πόρτας σου. Φώναζε "βοήθεια" στα αγγλικά, στα αραβικά, στα ελληνικά, σε όλες τις γλώσσες του κόσμου. Η ανάγκη για αξιοπρεπή ζωή, άλλωστε, δεν έχει εθνική ταυτότητα. Εκφράζεται σε όλες τις γλώσσες το ίδιο. Εσύ, όμως, με αυτές τις φωνές δεν μπορούσες να δεις άνετος και χαλαρός το ματσάκι σου. Όσο κι αν δυνάμωνες τη φωνή της τηλεόρασης, η φωνή της απόγνωσης και της απελπισίας ήταν πιο δυνατή. Είχες νευριάσει που ένας ξένος ερχόταν σπίτι σου. Θυμήθηκες και το σύνθημα: "να ξεβρωμίσει ο τόπος απ' τους ξένους" που είναι γραμμένο στην πλατεία και κατέληξες. Καρφώθηκες στον καναπέ, έβαλες μπαμπάκια στ' αυτιά και είδες τον αγώνα χωρίς ηχητική μετάδοση. "Πρέπει να προστατέψω το σπίτι μου" σκέφτηκες.

Όταν τελείωσε ο αγώνας, έκλεισες την τηλεόραση, σηκώθηκες, έβαλες τις παντόφλες σου και προχώρησες προς το δωμάτιό σου. Έβγαλες τα μπαμπάκια και προσπάθησες να κοιμηθείς. Όμως δεν ακουγόταν τίποτα. Νεκρική σιγή. Ούτε φωνές, ούτε χτυπήματα έξω από την πόρτα, ούτε τίποτα. Περίεργο. Ξανασηκώθηκες, περπάτησες στο διάδρομο και έφτασες μέχρι την εξώπορτα. Στην αρχή δίστασες, όμως τελικά αποφάσισες να κοιτάξεις από το ματάκι.

Είδες πατέρα και γιο να επιπλέουν αγκαλιασμένοι.

Ένα πτώμα αντί για δύο. Λιγότερη βρώμα. Σκέφτηκες.

Άνοιξη

Ένα άρωμα, μια σκέψη και ένα χαμόγελο είναι οι στυλοβάτες της νοσταλγίας, της επιμονής και του αδιεξόδου. Κάποτε το σημερινό νεκρό ήταν ζωντανό και το τότε νεκρό παντελώς αδιάφορο. Σήμερα ίσως το αδιάφορο να έχει γίνει κανονικό. Τέλμα. Ίσια γραμμή, άχρωμη και άοσμη κι ας μπήκε η άνοιξη. Το φόντο ωραίο, αλλά αν λείπει ο πρωταγωνιστής καταλήγει ένα βαρετό τοπίο. Σαν τα ποιήματα που μιλούν για ποταμάκια και ρυάκια δίχως να υπολογίζουν τον ψαρά, τον πνιγμένο, την κοπέλα που κολύμπησε. Το φως του ανοιξιάτικου ήλιου και φωτίζει και τυφλώνει, εσύ διαλέγεις ποια θα είναι η επίδρασή του πάνω σου. Εκτός αν σ'έκαψε.

ηρωϊκή αυταπάτη

Κάποιοι κρεμούν τα ρούχα στην κρεμάστρα. Κάποιοι κρεμούν την ενοχή στην ευκολία. Κάποιοι κρεμούν τον εαυτό τους στη θηλιά. Οι πρώτοι είναι αναίσθητοι, οι δεύτεροι δειλοί και οι τρίτοι αυτοκαταστροφικά ειλικρινείς. Υπάρχουν και κάποιοι που δεν ανήκουν σε καμία κατηγορία και τα κάνουν όλα τέλεια. Τους βρίσκει κανείς στα παραμύθια για παιδιά, στις χολιγουντιανές ταινίες και στα πορτρέτα του Στάλιν. Ανέκαθεν πίστευα ότι ο super man δεν είναι το αμερικανάκι με τη μπλε στολή και το κόκκινο βρακί αλλά κάτι ανάμεσα στο θεό και το διάολο που υπάρχει σε κάθε χώρα. Η αναθετική προσμονή της επίλυσης όλων των προβλημάτων από έναν "τέλειο", είναι η καλύτερη δικαιολογία για να κρεμάς τα ρούχα, τις ενοχές ή και τη μούρη σου. Με λίγα λόγια, η ανάθεση είναι μια εύκολη πρέζα, που δε χρειάζεται χρήμα, αλλά χαμένο χρόνο. Είναι μια ψευδαίσθηση ανεξαρτησίας αρκεί να κρέμεσαι από κάποιον για να μην πέσεις. Έτσι λοιπόν ο τέλειος, ο ικανός, ο χαρισματικός, το ταλέντο που "θα σαρώσει τις δυναμείς του κακού", δεν είναι γέννημα της αμερικάνικης φαντασίας αλλά του ανθρώπινου συμβιβασμού, του ανθρώπινου φόβου και της ανθρώπινης αυταπάτης. Ο super man μπορεί πριν 2015 χρόνια στην Ιερουσαλήμ να ήταν ο Χριστός, το 1821 στο Μοριά ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, το 1935 στη Σοβιετική Ένωση o κομματικά πιστός γραφειοκράτης και το 2001 στην Αμερική ο πολέμιος της παγκόσμιας τρομοκρατίας Goerge Bush. Στην ύπαρξη, ή μάλλον στη δημιουργία των παραπάνω ηρώων, οφείλεται το δάκρυ του μουσάτου αντάρτη όταν παρέδωσε το όπλο του μετά τη συμφωνία της βάρκιζας, το κλάμα της παλαιστίνιας μάνας όταν διαπίστωσε ότι κανένας θεός δεν προστάτευσε το παιδί της και η καταπίεση κάθε ανθρώπου σε ένα σύστημα που δεν το ορίζει ο ίδιος αλλά, το είδωλο, το πρότυπο και ο σωτήρας του. Κάποιοι πρόσφατα ψήφισαν και μάλιστα την Αριστερά. Καλά έκαναν. Η ψήφος αποτυπώνει πολιτικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς, μπορεί να προκαλέσει πιέσεις, να δημιουργήσει ρήγματα, να φέρει νέους όρους αντιπαράθεσης, να μετριάσει το κακό. Η ψήφος όμως δε σκοτώνει το σούπερ ήρωα, τον αλάνθαστο, τον τέλειο, αυτόν που σε μαστουρώνει προσφέροντάς σου κανονικότητα, είτε σε συσκευασία ιλουστρασιόν είτε σε καλάθι λαϊκής. Ο τελευταίος δεν είναι πρόθυμος να αυτοκτονήσει, όσο εξαρτάσαι από αυτόν. Έχει καταλάβει ότι δεν είναι τίποτε άλλο από την αντανάκλαση της παθητικότητάς σου. Συνεπώς η καταστροφή του, δεν απαιτεί να γίνεις εσύ σούπερ ήρωας, ούτε να προσπαθήσεις να του μοιάσεις πέφτοντας από την ταράτσα με κόκκινη μπέρτα. Το αόρατο χέρι του που καθορίζει τα πάντα, παύει να υπάρχει όταν, όχι ο καθένας μόνος του, αλλά όλοι μαζί γίνουμε ορατοί. Όταν γίνουμε ορατοί στο χώρο δουλειάς, στο σχολείο, στη σχολή, στο σπίτι, στο καφενείο, στην τέχνη, στον έρωτα, στη φιλία, στη ζωή. Η στροφή του κόσμου προς τ'αριστερά αυτό ακριβώς πρέπει να σηματοδοτήσει. Την είσοδο του λαϊκού παράγοντα στο προσκήνιο, και όχι την εκλογή ενός νέου super man. Ο αναίσθητος, ο δειλός και ο αυτοκαταστροφικά ειλικρινής, είναι άνθρωποι, με άγνοια, αδυναμίες και υπέρμετρες φιλοδοξίες. Μόνος του ο καθένας χάνεται στην επιφανειακή καθημερινότητα, στην διαρκή υπεκφυγή και στο συνειδητό θάνατο. Όλοι μαζί, όμως, με όπλο τη συλλογική οργάνωση ίσως κάτι αλλάξουν. Η ιστορία έχει δείξει ότι ή θα κρέμεσαι από την κόκκινη μπέρτα του αγαπημένου σου υπερήρωα με κίνδυνο να φας τα μούτρα σου, ή θα τη σκίσεις και θα την κάνεις σημαία σου. Κόκκινη σημαία. Αυτό, όμως, δεν μπορείς να το κάνεις μόνος σου. Δεν είσαι υπερήρωας.

κάποιοι

κάποιοι απαιτούν, δε ζητιανεύουν
έχουν μάθει στην αγένεια από μικροί

κάποιοι σφίγγουν το μαχαίρι και δε βγάζουν αίμα,
αλλά δύναμη

κάποιοι είναι περήφανοι για τα λάθη τους
και όχι ξεφτίλες για τα σωστά τους

κοκκινίζουν μόνο όταν οργίζονται και όταν τρέχουν

κάποιοι ακούν, μιλούν και ονειρεύονται
ακόμα

απαντούν κοιτώντας στα μάτια,
όχι με τα χέρια στις τσέπες

κάποιοι γουστάρουν να είναι "κάποιοι"
και όχι "συγκεκριμένοι"

παραξενιά τους

κάποιοι πονάνε και είναι επιλογή τους,
όχι από μαζοχισμό αλλά από συνείδηση

πνίγουν την πείνα τους

στις κραυγές των εξεγερμένων
και στο αυριανό ψωμί στο ξύλινο τραπέζι

κάποιοι δεν ανέχονται το χτύπημα στην πλάτη,
προτιμούν τη μαχαιριά

η υποκρισία είναι χειρότερη από την τίμια έχθρα

κάποιοι σκοντάφτουν και πέφτουν
ματώνουν και ξανασηκώνονται

ιδρώνουν και στεγνώνουν
νικούν και νικιούνται

λυπούνται και αγωνίζονται
φωνάζουν και φοβούνται

πεθαίνουν και ζωντανεύουν
πολλές φορές

αλλά στην ίδια ζωή.

η αμφισβήτηση του θανάτου
είναι προτιμότερη

από μια ζωή στη νεκροφόρα.

Πολεμώντας το αυτονόητο

Η εφηβεία γέρασε όπως το ωμέγα 23 γράμματα μετά το άλφα. Περιπλέχθηκε σε λέξεις και φράσεις αλλά τελικά προτίμησε την τελεία. Ζούμε στον κόσμο του αυτονόητου, χωρίς να γνωρίζουμε ποιος το όρισε. Μάλλον και αυτό θεωρείται αυτονόητο. Φυλακισμένοι σε αυτό αρνούμαστε να δούμε το νοητό αλλά και το αδιανόητο. Αρνούμαστε να δούμε την πείνα και την επανάσταση, τη μοναξιά και τον έρωτα, την ξεφτίλα και τη ζωή.

Πλέουμε σε έναν απέραντο βόθρο ουδετερότητας πεπεισμένοι για το μεγαλείο του προγενέστερου που κατευθύνει το καθημερινό μας "τώρα". Οι άνθρωποι θαυμάζουν περισσότερο το παρελθόν παρά το μέλλον και αυτό ίσως είναι η θηλιά που τους μαντρώνει στο αστικό καλούπι. Ίσες αποστάσεις, φόβος για τις ιδέες και υπακοή στο νόμο είναι η κυρίαρχη αντίληψη, γιατί απλούστατα έτσι πρέπει. Το "πρέπει" υλοποιεί το "αυτονόητο" στις παραγωγικές, στις σεξουαλικές, στις φυλετικές και σε οποιεσδήποτε άλλες σχέσεις. Ζούμε φιλήσυχα και συνετά στην υπηρεσία ενός θέσφατου που νομίζουμε ότι μας επιτρέπει την ελευθερία του "θέλω". Μόνο που όταν το "θέλω" μου ετεροκαθορίζεται από το "πρέπει" τους, δεν ικανοποιώ την ανάγκη μου, αλλά αναπαράγω την κυρίαρχη αντίληψη.

Όμως, πραγματικά, αξίζει μια τόσο βαρετή κανονικότητα; Στο νηπιαγωγείο όταν ζωγραφίζαμε δεν κάναμε μια ευθεία γραμμή αλλά σχήματα, δε χρησιμοποιούσαμε μόνο ένα χρώμα αλλά πολλά, δεν αφήναμε το έργο μας ανυπόγραφο αλλά γράφαμε το όνομά μας κάτω δεξιά. Κι όμως, σήμερα ζούμε πάνω σε μια ευθεία μαύρη γραμμή έχοντας ξεχάσει και όνομα και επίθετο. Θέλω να πιστεύω ότι η συγκεκριμένη εθελόδουλη μονοτονία δεν είναι συνέπεια της ενηλικίωσης αλλά συνέπεια της ασυνείδητης υποταγής στο "αυτονόητο". Άλλωστε, γραφειοκράτες, υπάλληλοι και γραφιάδες το υπηρετούν με μανία. Πολιτικάντηδες, μεγαλοεκδότες και παππάδες το διακηρύττουν με μανία. Στρατοκράτες, μπάτσοι και δικαστές το εφαρμόζουν με μανία. Είναι λογικό κάποιος να συνηθίσει αυτή τη μανία, όχι όμως να συναινέσει με αυτήν.

Ορισμένοι ποιητές, μουσικοί και ζωγράφοι προσπάθησαν να παρακάμψουν κάθε τι αυτονόητο μέσα από την τέχνη τους. Κάποιοι κατάφεραν να ζουν ατομικά σε έναν παράλληλο κόσμο και άλλοι αυτοκτόνησαν μην αντέχοντας την εισβολή του σε στίχους, νότες και πινελιές. Αν και αφετηριακά σωστοί, οι συγκεκριμένοι καλλιτέχνες μεθοδολογικά φάνηκαν ελλιπείς. "Η ουσία της τραγωδίας", έγραψε κάποτε ο Τρότσκι, "είναι η αντίθεση ανάμεσα στους μεγάλους σκοπούς και τ' ασήμαντα μέσα". Οι παραπάνω καλλιτέχνες βρίσκονταν ακριβώς σε αυτή την κατάσταση. Αναγνώριζαν τη βρώμα, τη σαπίλα και τη στασιμότητα της καθεστηκυίας τάξης πραγμάτων αλλά προσπαθούσαν να την αποφύγουν μέσα από ατομικές καλλιτεχνικές διαδρομές. Η ποιητική, η μουσική και η ζωγραφική τους ικανότητα, υποσκελιζόταν από την ιδιότητα του ηθοποιού σε μια τραγωδία που δεν έχει επιλέξει.

Όταν πάψουμε να είμαστε κακοί ηθοποιοί σε ένα έργο που δεν έχουμε επιλέξει και γίνουμε σκηνοθέτες της δικής μας ζωής, ίσως να αρχίσουν να καταρρέουν αυτά που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα. Η μετάβαση, όμως, από το αναγκαστικό ηθοποιηλίκι στη συνειδητή σκηνοθεσία δεν είναι μια απλή διαδικασία ούτε αυτονόητη. Χρειάζεται συλλογική οργάνωση, πολιτικό σχέδιο κι επαναστατική προοπτική. Όταν η αριστερά ξεπεράσει το σκόπελο του δογματικού από τη μία και του αναθετικού από την άλλη αυτονόητου, που δεν είναι παρά αντανάκλαση του αστισμού στον τρόπο σκέψης της, ίσως μπορέσουμε να μιλήσουμε σοβαρά και για τα τρία. Ίσως ξανακαταλάβουμε την ουσία της νηπιακής μας καλλιτεχνικής δημιουργίας.